Vorige wandeltocht

Rinda Scheltens is de parkoersbouwer

Volgende wandeltocht

Vlag van Zwolle

Zwolle

Is de hoofdstad van de Nederlandse provincie Overijssel en tevens Hanzestad.

Zwolle ligt aan de IJssel, het Zwarte Water en aan de Overijsselse Vecht. De stad ligt aan de rand van de landstreek Salland en is de grootste stad in deze streek. 

Wapen van Zwolle

Oudste bewoners

De oudste sporen van bewoning stammen uit de jonge steentijd. Rondtrekkende stammen bewoonden toen de dekzandruggen.

Bij de aanleg van Ittersumerbroek, een wijkgedeelte van Zwolle-Zuid, zijn in 1993 grondsporen gevonden van twee paalcirkels uit de bronstijd. Deze worden ook wel het Woodhenge van Zwolle genoemd.

 

Nederzetting

Zwolle als vaste nederzetting is in de Middeleeuwen ontstaan op een dekzandrug tussen de IJssel en de Overijsselse Vecht aan het riviertje de Aa. Dit was een hoger gelegen en bewoonbare plek in het verder moerassige landschap. Zo'n plek werd destijds een 'suolle' genoemd, hetgeen later veranderde tot Zwolle.

Deze dekzandrug is nog altijd zichtbaar door de hoogteverschillen in de stad. Zo ligt de Sassenstraat hoger dan het Grote Kerkplein. Het hoogteverschil is het duidelijkst in de passage tussen de Voorstraat en de Melkmarkt. Hier zijn traptreden aangelegd om het hoogteverschil op te vangen.

 

Tachtigjarige Oorlog

Zwolle kende aan de vooravond van de Tachtigjarige Oorlog slechts een kleine calvinistische minderheid, maar deze roerde zich opvallend. De Beeldenstorm bleef de IJsselstad bespaard, wel werden er in het openbaar protestante preken gehouden. In december 1566 braken enkele calvinisten de Onze Lieve Vrouwekerk open en hielden er de eerste hervormde dienst. De leiders hadden hun achterban goed in bedwang; het katholieke interieur van de kerk bleef onaangeroerd.
Het volgende jaar werd de orde hersteld door het Spaanse gezag.

 

 

 

Begraafplaats

Vecht
 
Woodhenge
 
Sint-Willebrord

De start is in De Bierton, een feestboerderij aan de rand van Zwolle-Zuid. Vandaar duiken we direct het Schellerpark in, een park met jong bos en veel watergangen en een speeleiland voor de jeugd. Daarna moeten we een paar straten trotseren om de stad achter ons te laten. We passeren daarbij de IJsselcentrale, officieel de Centrale Harculo, geheten. De centrale is gebouwd op een plaats waar in 1573 de dijk doorbrak. De ontstane kolken werden 400 jaar later de natuurlijke havens voor de aanvoer van kolen. Deze centrale uit 1955 had oorspronkelijk vier schoorstenen , maar twee zijn er gesloopt. Een slechtvalk gebruikt de centrale als uitvalsbasis, terwijl aalscholvers zich voeden met de vissen die in het warme koelwater leven, dat door de centrale wordt geloosd in de IJssel. In de middeleeuwen is in Harculo een bittere veldslag uitgevochten tussen opstandige boeren en edelen met de bisschp van Utrecht. We zetten de tocht voort over de dijk langs de IJssel en hoewel de rivier verdwijnt tussen de weilanden, is aan de overzijde het dorpje Hattem en daarachter de Veluwe goed te zien.

Landgoed Windesheim

Een paar kilometer verder draaien we ons eerste graspaadje op naar Landgoed Windesheim. Dit landgoed bestond al in 1408. Het huis werd begin 17e eeuw gebouwd, maar in 1944 platgebombardeerd omdat men vermoedde dat er nog Duitsers in verbleven. Alleen de bijgebouwen en het toegangshek resten nog. Vanaf het landgoed lopen we naar het dorp Windesheim. Hier komen we langs de voormalige brouwerij van een klooster dat in 1387 werd gesticht door de volgelingen van Geert Grote, intiatiefnemer van de beweging ‘moderne devotie’.  In 1633 werd de brouwerij omgebouwd tot kerk.

Tewaterlating Modderzelte

Vanaf Windesheim nemen we een pad door de weilanden. Als eerste komen we hier een ‘bruidsbos’ tegen. Dit is een bos dat een boer op een hoekje van een weiland plantte op het moment dat hij een dochter kreeg. Tegen de tijd dat de dochter ging trouwen, waren de bomen oogstrijp en had de dochter zo een bruidsschat. In dit bos staat ook een bordje ter ere van de tewaterlating van de Modderzelte. Waarschijnlijk is dit een grap, want zowel de ANWB als de gemeente Zwolle, wier logo’s op het bordje staan, hebben geen idee waar het over gaat.

Soestwetering

We volgen de Soestwetering een stukje naar de soeppost. Dit is een van de hoofdwatergangen van Salland. Ze ontspringt aan de voet van de Holterberg en mondt bij Zwolle uit in de Nieuwe Wetering en het Almelose kanaal. Wetering staat voor gegraven watergang. In de Middeleeuwen zorgde de mens voor steeds meer bedijking. Het water uit Salland on daardoor niet meer vrij naar de rivier afstromen en dat bemoeilijkte de ontginning van het gebied. Daarom werden vanaf de 13e eeuw de weteringen gegraven. Vroeger werden de watergangen ook gebruikt voor het vervoer van goederen per schip. De Soestwetering wordt tegenwoordig ook benut om in droge periodes Ijsselwater het gebied in te brengen ten behoeve van de landbouw en als infiltratiewater ten behoeve van waterwinning via grondwater.

De Colckhof

Na de soeppoest gaan we algauw op Landgoed De Colckhof af, een kleine buitenplaats bij Heino. Omstreeks 1300 maakte ‘dat Goed ten Kolcke met sijn toebehoor, gelegen in den Karspel van Zwol’deel uit van de bezittingen van de Heren van Almelo. Dit park is in de eerste helft van de 19e eeuw aangelegd in de Engelse Landschapsstijl met slingerende paarjes en waterparijen. Het landhuis uit 1840 is uniek in Nederland, omdat het tegen een spieker (graanschuur-latijns spicarium) is aangebouwd.  In het bos passeren is aan de rechterhand een theekoepeltje te zien met daarin verwerkt een fraai staaltje van optisch bedrog. Van de Colckhof steken we over naar Landgoed Den Alerdinck.

Den Alerdinck

De geschiedenis van Den Alerdinck begint in de 15e eeuw, wanneer in het schattingsregister van West-Salland de naam van een zekere Beernt Alerding opduikt (1427). In 1648 werd het landhuis aangemerkt als havezate. De toenmalige eigenaar liet het huis tot de grond toe afbreken en op diezelfde plaats een nieuw huis bouwen, dat door vele verbouwingen zijn huidige vorm kreeg. De status van Havezate betekende dat je werd vrijgesteld van allerleid belastingen en zitting kreeg in de Staten van Overijssel. Wanneer we Den Alerdicnk verlaten, is aan de linkerzijde een heuse zeedijk te zien. In 1825 teitsterde een grote overstroming Overijssel . Op het landgoed stond het uit de Zuiderzee opgestuwde water zowat een meter hoog en richtte aanzienlijke schade aan. De toenmalige eigenaar, Bernardus van Sonsbeeck, besloot het landgoed te beschermen en legde in 1830 een heuse dijk aan, de Zeedijk.

Hoonhorst

Wij laten het landgoed achter ons en duiken onder de N35 door richting Hoonhorst. Even lopen we langs het Overijssels Kanaal. Dit kanaal loopt van Zwolle via Lemelerveld en Vroomshoop naar Almelo. We verlaten het kanaal en steken een klein stukje tussen de weilanden door. Op deze plek is de kans op reeën in de schemering best groot, met voorlopen heb ik er hier een groep van acht gezien. Helaas zal het met wandelen wel anders zijn. We bereiken het Hoonhorst, een dorp met iets meer dan 600 inwonders, waar we in Zaal Kappers de grote rust hebben. Na de grote rust in Hoonhorst vangen we een glimp op van de monumentale molen De Fakkert, een achtkantige stellingmolen op een gemetselde voet. Deze molen uit 1868 deed vroeger dienst als korenmolen en verving een molen uit 1862 die vastliep en hierdoor afbrandde. In 1930 viel tijdens werkzaamheden de stelling naar beneden, waarop de molen werd onttakeld. Inmiddels zijn de restauratiewerkzaamheden begonnen en de hoop is de molen in 2011 weer maalvaardig te hebben.  In de molenaarswoning uit 1891 bevinden zich nog de marmeren gangvloeren, bedstee-kasten en een thuusie (wc met plank).

Mataram

We verlaten het dorp en kiezen een paadje door een piepklein natuurgebiedje, waar ik bij het voorlopen een zilverreiger heb gezien. Dan lopen we tegen de achterkant van landgoed Mataram aan, waar deze tocht naar is vernoemd. De naam verwijst naar twee belangrijke Javaanse rijken, Mataram I (8e-10e eeuw) en Mataram II (16e tot 18e eeuw).  In 1800 kwam de eigenaar, Van Rhijn, uit de plaats Mataram naar Nederland en kost het landgoed ’t Franckeler bij een publieke verkoop, samen met het naastgelegen De Horte. Van Rhijn had een fortuin veraard in Indië, waar hij resident was geweest aan het hof. Om zijn rijke herinnering aan Indië in ere te houden, gaf hij De Horte de naam Djokjakarte en Franckeler werd omgedoopt tot Mataram. Op dit landgoed mogen we dan een paar kilometer onvervalst modderhappen. Na een rondje over de fraaie bospaden, steken we een weggetje over dat naar de kantoren van Landschap Overijssel leidt en wandelen De Horte binnen.

De Horte

Landgoed De Horte dateert uit begin 17e eeuw, in een register uit 1602 wordt de naam Jan op de Hort reeds vermeld. De waterpartijen op dit landgoed hebben deel uitgemaakt van de Emmertochtsloot, een bochtig riviertje dat zijn oorsprong op het landgoed Den Berg bij Dalfsen heeft. Recent is dit gebied weer in oude glorie hersteld. Behalve aan groen is er ook aan dieren geen gebrek. Op de horte komen niet alleen ree, haas, konijn en egel voor, maar ook de dag, bunzing, hermelijk, wezel en vos. Ogen open houden tijdens het wandelen dus! Vanaf De Horte leidt een graspad ons naar Wythem. Zodra we het asfalt weer betreden, mogen we genieten van de koffie. Daarna doorkruisen we Wythem, waar om enkele nieuwbouwwoningen een bos is aangelegd. We werpen een blik op de Wythemerplas, een grote recreatieplas die door Zwollenaren ook wel de Wythemerplaya wordt genoemd.

Sekdoornse plas

Opnieuw duiken we onder de N35 door en steken de Soestwetering over. We lopen langs de Sekdoornse Plas, een zandafgraving en achterlangs de Marslanden, een industrieterrein dat gelukkig verborgen blijft achter bossages. Weer een tunneltje verder bevinden we ons aan de rand van Zwolle. We maken nog even een uitstapje naar de fruitpost, die zich bevindt onder de poort van De Oude Mars, een boerderji uit 1938 van een bijzonder type. Het is namelijk de enige boerderij van het gesloten type rondom een binnenplaats in Overijssel. Op dit moment staat de boerderij zelf leeg, maar in de toekomst krijgt het gebouw een maatschappelijke functie.

Tenslotte volgen de laatste kilometers richting finish, waarbij zoveel mogelijk de aanwezige groenstroken worden benut.

Startlocatie:
De Bierton.
Schellerbergweg 27, 8017 BM , Zwolle.


Grote kaart zien?

Bereikbaar per trein:
Achterzijde station (trap bij lift), Lubeckplein oversteken tot water. RA Koggelaan. LA bij tweede brug Lünenstaat, tunnel door. RD Pilotenlaan oversteken. RD grindpaadje tussen huizen door, speelplein oversteken tot fietspad. LA op fietspad tot asfaltweg. RA op asfaltweg naar Bierton


Bereikbaar per auto:

Afslag 18, Zwolle-Zuid. RA de Burgemeester van Walsumlaan, LA Pilotenlaan, Pilotenlaan blijven volgen, RA Schellerbergweg.


3Pagina is bijgewerkt op 01 december 2011, om 05:33 uur.4